Specialist in camerabewaking op maat

Bewakingscamera’s en onze privacy

Zoals elke dag vertrek je om 7 uur met de auto naar je werk. Eens op de autosnelweg word je misschien geflitst, maar zeker gefilmd. Om 8.30 uur kom je aan en rijd je de parkeergarage in van het bedrijf, je wordt gefilmd. Tijdens je middagpauze wil je nog vlug een boodschap doen in de drukke winkelstraat, je wordt gefilmd. Om 17 uur stop je bij de bankautomaat, je wordt gefilmd. Om 17.30 uur breng je de kinderen naar de tennisclub, je wordt gefilmd. Om 18 uur ga je benzine tanken en ja, je wordt gefilmd! Eindelijk thuis en nee, je wordt niet gefilmd! Of toch?

Herkent u dit?

Bewakingscamera's zijn nu al een vertrouwd fenomeen. We voelen er ons aan de ene kant veiliger door maar aan de andere kant wordt ons dagelijks doen en laten voortdurend in beeld gebracht. Onze privacy is hierdoor flink aangetast.

Wie een bewakingscamera installeerde, moest tot nu toe de Privacywet naleven. Met de tijd is echter gebleken dat er een specifieke wet nodig was om de privacy van de burger optimaal te beschermen. Enkel op die manier kon men het best tegemoetkomen aan de belangen van alle partijen: de filmer en de gefilmde.

Daarom heeft het Parlement een wet gestemd die de plaatsing en ook het gebruik van bewakingscamera’s regelt. Deze Wet van 21 maart 2007 is gekend als de Camerawet.

Toch moet ook de Privacywet nog worden nageleefd in alle zaken die de bescherming van persoonsgegevens aanbelangen en die niet door de Camerawet zijn geregeld.

Wat is nu eigenlijk precies een bewakingscamera?

Volgens de camerawet is een bewakingscamera:

Deze definitie omvat het overgrote deel van de geplaatste camera’s. Andere camera’s moeten in principe de voorschriften van de Privacywet naleven. Een voorbeeld hiervan is een gemeente die een webcam hangt op het marktplein, louter om beelden van het plein te laten zien aan de burgers.

Wanneer moeten de voorschriften van de Camerawet worden nageleefd?

Er moeten twee voorwaarden vervuld zijn :

Waar moet u rekening mee houden?

Wanneer u een bewakingscamera wil plaatsen en gebruiken, moet u rekening houden met het proportionaliteitsbeginsel.

Dit houdt in:

Uitzonderingen

Toch zijn er bepaalde bewakingscamera’s die de voorschriften van de camerawet niet moeten toepassen:

Het kan gebeuren dat op de arbeidsplaats zowel de Camerawet als cao nr. 68 over camerabewaking gelijktijdig worden toegepast. De praktijk wijst immers uit dat de beide doelen op hetzelfde moment aanwezig kunnen zijn en dat er vaak maar één camerasysteem gebruikt wordt. Een gekend voorbeeld is camerabewaking in een grootwarenhuis. Deze camera’s kunnen tegelijk dienen om toezicht te houden op de personeelsleden die de kassa bedienen en om misdrijven (bv. diefstal) te voorkomen, waarbij dan ook klanten gefilmd kunnen worden. Aan de ene kant moet de verantwoordelijke voor de verwerking dus de Camerawet eerbiedigen voor de personen die onder de Camerawet vallen (bv. de klanten) en aan de andere kant de Privacywet voor camerabewaking op de arbeidsplaats (het personeelslid dat de kassa bedient), met een aantal bijkomende vereisten als cao nr. 68 van toepassing is.

Waar mogen er bewakingscamera’s worden geplaatst?

De Camerawet heeft drie types van plaatsen voorzien en voor elke type plaats gelden andere of strengere voorschriften:

Wanneer er twijfel bestaat over de soort plaats of als er verschillende plaatsen door eenzelfde camerasysteem worden gecontroleerd, zal het strengste regime van toepassing zijn. Zo zal bijvoorbeeld het regime van de voor het publiek toegankelijke besloten plaats moeten gehanteerd worden indien één camerasysteem zowel de frontoffice (de ruimte waar de klant staat) als de backoffice (de ruimte waar de bankbediende werkt) van een bank controleert.

Centrale figuur: de verantwoordelijke voor de verwerking

De verantwoordelijke voor de verwerking is dezelfde figuur als bij de Privacywet. Hij is dus de persoon die het doel en de middelen voor de verwerking bepaalt, hier het registreren van beelden. Het kan gaan om een natuurlijke persoon (bv. een arts), een rechtspersoon (bv. een bvba), een vereniging (bv. een sportclub) of een overheid (bv. de politie).

Het is de verantwoordelijke voor de verwerking die de wet moet naleven en verantwoordelijk zal gesteld worden wanneer de Camerawet wordt overtreden. Hij is bovendien ook contactpersoon zowel voor de gefilmde persoon als voor de controlerende overheid.

Gebruik van de beelden

De Camerawet schrijft ook voor op welke manier de beelden mogen bekeken worden en dit verschilt naargelang de soort plaats waar er wordt gefilmd.

Niet-besloten plaats

Wanneer de camera hangt op een niet-besloten plaats (bv. de openbare weg) mag men de beelden uitsluitend bekijken in real time onder de volgende voorwaarden:

De beelden daadwerkelijk opnemen (op band of schijf) is uitsluitend toegestaan om bewijzen te verzamelen van overlast, misdrijven of schade en om daders, ordeverstoorders, getuigen of slachtoffers op te sporen en te identificeren.

Besloten voor het publiek toegankelijke plaats (bv. lokettenzaal van een bank)

Hier mogen de beelden uitsluitend in real time worden bekeken om onmiddellijk te kunnen ingrijpen bij misdrijven, overlast, schade of ordeverstoring.

De beelden daadwerkelijk opnemen (op band of schijf) is uitsluitend toegestaan om bewijzen te verzamelen van misdrijven, overlast of schade en ook om daders, ordeverstoorders, getuigen of slachtoffers op te sporen en te identificeren.

Bewaartermijn van de beelden

De beelden mogen volgens de Camerawet worden bewaard. De bewaartermijn is nooit langer dan één maand, behalve als opgenomen beelden kunnen dienen om een misdrijf of overlast aan te tonen of schade te bewijzen of om een dader, een ordeverstoorder, een getuige of een slachtoffer te identificeren. In dat geval mogen ze langer worden bewaard.

Pictogram en verbod om bepaalde beelden te verwerken

De verantwoordelijke voor de verwerking moet u verwittigen dat hij gebruik maakt van een bewakingscamera. Dit zal hij doen met een pictogram. Het Koninklijk Besluit van 10 februari 2008 tot vaststelling van de wijze waarop wordt aangegeven dat er camerabewaking plaatsvindt, voorziet een uniform model, zodat het voor u als burger altijd duidelijk is dat u wordt gefilmd. Op dit pictogram staan een aantal inlichtingen (o.a. de contactpersoon).

De bewakingscamera mag nooit stiekem of heimelijk worden gebruikt. De Camerawet verbiedt dit. Dit betekent dat u als gefilmde persoon altijd uw voorafgaande toestemming moet geven. Het feit dat u een plaats binnenkomt waar een pictogram u over gebruik van een bewakingscamera inlicht, wordt aangezien als een voorafgaande toestemming. Deze regel werd evenwel aangepast voor wat mobiele camera's betreft (zie hierna).

Bepaalde beelden mogen helemaal niet verwerkt worden, onder meer beelden die:

Voor verdere details betreffende het pictogram verwijzen wij naar de ministeriële omzendbrief van 10 december 2009.

Recht op toegang

Iedereen die gefilmd wordt, heeft een recht op inzage in de beelden. Dit recht kan natuurlijk alleen maar uitgeoefend worden als de beelden ook daadwerkelijk werden opgenomen.

Om dit recht uit te oefenen volstaat een gemotiveerd verzoek aan de verantwoordelijke voor de verwerking.

Formaliteit met betrekking tot niet-besloten plaatsen

Nog vóór u als verantwoordelijke voor de verwerking een bewakingscamera plaatst in een niet-besloten plaats, moet u een positief advies krijgen van de betrokken gemeenteraad. Hiertoe raadpleegt de gemeenteraad de korpschef van de betrokken politiezone.

De ministeriële omzendbrief van 10 december 2009 bevat verdere informatie aangaande dit positief advies en de raadpleging van de korpschef.

Aangifte van een bewakingscamera

Als u een bewakingscamera plaatst, dan moet u hiervan aangifte doen bij de Commissie. In het Koninklijk Besluit van 2 juli 2008 betreffende de aangiften van de plaatsing en het gebruik van bewakingscamera's wordt hiervoor een specifieke elektronische aangifteprocedure voorzien. Er zijn verschillende mogelijkheden.

De Camerawet voorziet uitdrukkelijk in een specifiek formulier voor mededeling en overzending van de beslissing tot plaatsing van een bewakingscamera. Het formulier is bestemd voor zowel de Commissie als de korpschef van de politiezone waar de besloten plaats zich bevindt.

Deze thematische camera-aangifte gebeurt in de praktijk enkel via het e-loket van de Commissie. U dient dit te doen uiterlijk de dag vóór de ingebruikname van de bewakingscamera.

Deze aangifte geldt dus meteen ook als meldingsplicht aan de korpschef van de politie. De korpschef van de bevoegde politiezone kan via een zoekopdracht in het openbaar register (dat te raadplegen is via de website van de Commissie) nagaan welke besloten plaatsen in zijn politiezone reeds een thematische camera-aangifte hebben ingediend. Om ook de plaats(en) van verwerking te kennen en desgevallend het nummer van de alarmcentrale (die niet mee opgenomen worden in het openbaar register), kan de Commissie op aanvraag het volledige aangifteformulier aan de korpschef toezenden.

Het formulier bevestigt dat het gebruik van de bewakingscamera overeenkomstig de Privacywet gebeurt.

Bewaakte arbeidsplaats

De thematische camera-aangifte gebeurt via het e-loket van de Commissie. U dient dit te doen uiterlijk de dag vóór ingebruikname van de bewakingscamera.

Uitzondering op de aangifte

U moet geen aangifte doen wanneer u een bewakingscamera plaatst op een plaats die niet toegankelijk is voor het publiek en die alleen dient voor persoonlijk of huishoudelijk gebruik, dus in uw eigen woning.

Aangifte in de praktijk

1) De thematische camera-aangifte kan enkel elektronisch worden ingediend;
2) Voor elke nieuwe aangifte dient men een bijdrage te betalen van 25 euro. Een bestaande aangifte kan naderhand gewijzigd of beëindigd worden. Voor een wijziging is een bijdrage van 20 euro vereist;
3) Voor alle nieuwe aangiften die door eenzelfde verantwoordelijke voor de verwerking aan de Commissie worden verstuurd, en die ons op dezelfde postdatum bereiken, wordt een eenmalige vergoeding van 25 euro aangerekend. Dezelfde regeling geldt voor alle wijzigingen die ons op dezelfde postdatum bereiken (eenmalige vergoeding van 20 euro).

Mobiele camera's

Dit zijn bewakingscamera’s die gebruikt worden door de politiediensten en die tijdens de waarnemingen verplaatst worden om te filmen vanuit verschillende plaatsen of standpunten.

Zij mogen slechts op niet-permanente wijze gebruikt worden en uitsluitend in het raam van grote volkstoelopen op niet-besloten plaatsen (betoging op de openbare weg) of in voor het publiek toegankelijke besloten plaatsen (rockconcert).

Voor niet-besloten plaatsen (of in geval van uiterste hoogdringendheid in voor het publiek toegankelijke besloten plaatsen) is het de officier van bestuurlijke politie belast met de operationele verantwoordelijkheid die mag beslissen over het gebruik van mobiele camera’s. Hij dient de betrokken burgemeester(s) hierover in te lichten. Voor niet-dringende gevallen in voor het publiek toegankelijke besloten plaatsen neemt de burgemeester zelf de beslissing en verzekert een officier van bestuurlijke politie de operationele verantwoordelijkheid.

Wanneer de beslissing door de officier van bestuurlijke politie wordt genomen om mobiele camera’s te gebruiken dan moet hij de Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer hiervan per fax in kennis stellen aan de hand van een specifiek formulier:

Mobiele camera’s die op zichtbare wijze gebruikt worden of gemonteerd worden in niet-anonieme voertuigen moeten niet kenbaar gemaakt worden aan de hand van een pictogram.

Voor verdere informatie aangaande mobiele camera’s verwijzen wij naar de ministeriële omzendbrief van 10 december 2009.